سنگها یکی از منابع طبیعی هستند که در بسیاری از حوزههای مربوط به زندگی انسان با اهداف مختلف مورد استفاده قرار میگیرند. صنایع راه و ساختمان اصلیترین حوزهای هستند که بیشترین استفاده از انواع سنگ در آنها صورت میگیرد. هر یک از سنگهایی که در طبیعت شکل میگیرند دارای خواص و ویژگیهای متفاوتی هستند که همین خواص و ویژگیها باعث میشود در حوزههای مختلفی و با اهداف متفاوت کاربرد داشته باشند. سنگ آندزیت چگالی 10 یکی از سنگهایی است که در طبیعت شکل گرفته و کاربرد زیادی در صنایع راه و ساختمان و صنایع وابسته به آن دارد. این سنگ که از نوع سنگهای آذرین (آتشفشانی) است یکی از پرکاربردترین سنگها در زندگی روزمره انسان است که در ادامه با خواص و کاربردهای آن آشنا خواهیم شد.
سنگ آندزیت چیست؟
برای خانوادهای از سنگهای آتشفشانی که ریزدانه و بیرونی (یعنی در روی پوسته زمین تشکیل میشوند) از نام آندزیت استفاده میشود. آندزیت چگالی 10 معمولا دارای رنگ خاکستری روشن تا تیره است. این سنگ معادل آذرین بیرونی سنگ دیوریت است.
آندزیت از کانیهای پلاژیوکلاز فلدسپار سرشار است و حتی این امکان وجود دارد که حاوی کانیهای دیگری مانند بیوتیت، پیروکسن یا آمفیبول نیز باشند. این سنگ را که معمولا میتوان در جریان گدازههای آتشفشانی ایجاد شده توسط استراتوسولکانوها پیدا کرد به طور معمول دارای کوارتز یا الیوین نیستند. سنگ آندزیت چگالی 10 به طور معمول از بلورهای ریز تشکیل شده است که دلیل آن سرد شدن سریع گدازهها در سطح زمین است. این بلورها در بعضی موارد به حدی ریز و کوچک هستند که بدون استفاده از میکروسکوپ و تجهیزات بزرگنمایی نمیتوان آنها را مشاهده کرد.
برخی از نمونههای آندزیت چگالی 10 که از گدازههای به سرعت سرد شده روی زمین تشکیل شدهاند از مقدار قابل توجهی شیشه برخوردارند. در مقابل برخی از سنگهای آندزیت که حاصل سرد شدن گدازههای گازدار هستند دارای بافت حفرهای یا آمیگدالوئید هستند. آندزیت آمیگدالوئید در حالی تشکیل میشود که حفرههای ایجاد شده ناشی از گازها در گدازه در حال انجماد توسط کانی زئولیت پر شوند.
محل تشکیل آندزیت
آندزیت چگالی 10 به همراه دیوریت از سنگهای متداول پوسته قاره هستند که در بالای نواحی فرورانش وجود دارند. این سنگها زمانی که صفحه اقیانوسی به زیر منطقه فرورانش میرود و دوب میشود تشکیل میشوند. دیوریت یکی از سنگهای آذرین ریزدانه است که به صورت درونی و زمانی که ماگما فروان نمیکند تشکیل میشود. در حالی که آندزیت همان دیوریت است با این تفاوت که با ماگما فوران کرده و بر روی سطح زمین به سرعت سرد شده و متبلور میشود. هر دو این سنگها ترکیبی حد واسط بین بازالت (بازالت چگالی 3) و گرانیت دارند. دلیل این ترکیب حد واسط این است که این سنگها نتیجه ذوب یک صفحه اقیانوسی بازالتی هستند. اگر ماگما در زمان خروج و صعود به سطح زمین با ماگماهای گرانیتی مخلوط شده باشد، احتمالا حاوی گرانیت است. نام سنگ آندزیت چگالی 10 از رشته کوههای آند در آمریکای جنوبی برگرفته شده است. سنگهای آندزیت در مناطق فرورانش نقاط مختلفی از دنیا یافت میشوند. آمریکای مرکزی، مکزیک، واشنگتن و اورگان در آمریکا، ژاپن، اندونزی، فیلیپین، نیوزیلند و دریای کارائیب شاهد وجود منابع عظیمی از این سنگها هستیم. حتی این امکان وجود دارد که آندزیت را بتوان در مناطق دور از ناحیه فرورانش یافت . به عنوان مثال آندزیت چگالی 10 ممکن است در پشتههای میان اقیانوسی و نقاط داغ اقیانوس از ذوب سنگهای بازالتی تولید شده و یافت شوند. حتی این امکان وجود دارد که در زمان فورانی که در بخشهای داخلی صفحه قارهای و زمانی که ماگما پوسته قاره را ذوب میکند با ماگماهای قاره مخلوط شده و آندزیت تشکیل شود. به این ترتیب محیطها و محلهای متنوعی وجود دارد که میتوان شاهد شکلگیری آندزیت در آنها بود.